Gofhan
- Author: Adv. Rajkumar Udgave
- Category: Fiction
- Pages: 84
Price in USD: $0.85
मराठी कवितेच्या परंपरेत काही कवितासंग्रह असे असतात, जे केवळ भावनांचे संकलन नसतात, तर ते एका व्यक्तीच्या जीवनसंघर्षाचे, सामाजिक जाणिवांचे आणि आत्मसन्मानाच्या शोधाचे साक्षीदार ठरतात. अँड. राजकुमार उदगांवे यांचा *‘गोफण’* हा असाच एक आशयघन आणि अंतर्मुख करणारा कवितासंग्रह आहे. हा संग्रह केवळ शब्दांचा फुलोरा नसून, अन्याय, विषमता, वेदना आणि माणसाच्या अंतर्मनात दडलेल्या असंख्य प्रश्नांवर केलेला एक प्रखर शब्दप्रहार आहे.*‘फुलोरा’* या पहिल्या काव्यसंग्रहाला मिळालेल्या उत्स्फूर्त प्रतिसादानंतर जन्माला आलेला *‘गोफण’* हा संग्रह कवीच्या साहित्यिक प्रवासातील एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. पहिल्या संग्रहात भावनांची कोमलता होती; तर *‘गोफण’* मध्ये त्या भावनांना सामाजिक जाणिवेची धार लाभली आहे. जीवनातील अनुभवांनी परिपक्व झालेल्या मनाचा हा शब्दसंवाद अधिक प्रखर, अधिक विचारशील आणि अधिक अंतर्मुख करणारा आहे.या संग्रहाच्या शीर्षकातच त्याचा आशय दडलेला आहे. *‘गोफण’* म्हणजे अन्यायाविरुद्ध उभे राहण्याचे, आपले अस्तित्व सिद्ध करण्याचे आणि दडपलेल्या भावनांना आवाज देण्याचे प्रतीक. गोफण दिसायला छोटी असते; पण तिच्या प्रहारात मोठ्या शक्तीलाही हादरविण्याचे सामर्थ्य असते. अँड. उदगांवे यांच्या कविता अशाच आहेत. साध्या शब्दांत मांडलेल्या, पण विचारांना अस्वस्थ करणाऱ्या.कवीच्या जीवनाचा संघर्ष या संग्रहाच्या मुळाशी आहे. जन्मजात आर्थिक विवंचना, प्रतिकूल परिस्थिती, वेळेची गरीबी आणि वकिलीसारख्या व्यस्त व्यवसायाचे दडपण या साऱ्यांतूनही त्यांनी आपल्या आतल्या कवीला जिवंत ठेवले. साहित्याशी त्यांचे नाते हे कोणत्याही प्रसिद्धीच्या लालसेतून निर्माण झालेले नाही; तर ते अंतर्मनाच्या गरजेतून, शब्दांवरील प्रेमातून आणि जगण्याला अर्थ देण्याच्या ध्यासातून निर्माण झालेले आहे.या संग्रहातील एक महत्त्वाचा विचार म्हणजे *गरिबी आणि स्वाभिमान यांचे नाते*. गरीब माणसाला जगताना अधिक नम्र राहावे लागते, अनेकदा स्वतःच्या इच्छा, स्वप्ने आणि भावनांवर मर्यादा घालाव्या लागतात, ही वेदना कवीने अत्यंत प्रामाणिकपणे मांडली आहे. समाजातील आर्थिक आणि सामाजिक विषमता माणसाच्या व्यक्तिमत्त्वावर कसा परिणाम करते, याचे सूक्ष्म चित्रण त्यांच्या कवितांमधून दिसून येते.*‘गोफण’* मधील कविता माणसाच्या अंतर्मनातील दडपलेल्या प्रश्नांना शब्द देतात. त्या विद्रोह करतात, पण आक्रस्ताळेपणाने नाही; तर त्या विचार करायला भाग पाडतात. त्या दुःख व्यक्त करतात, पण निराशेच्या गर्तेत नेत नाहीत. त्या वास्तव दाखवतात, पण आशेची ज्योत विझू देत नाहीत.अँड. उदगांवे यांचे शब्दविश्व अत्यंत समृद्ध आहे. ते स्वतः नम्रपणे स्वतःला मराठी कवितेच्या विशाल हमरस्त्यावरील एक छोटासा पथिक मानतात; पण त्यांच्या कवितेतून जाणवणारी संवेदनशीलता आणि जीवनाचा गहिरा अनुभव त्यांना स्वतंत्र ओळख देतो. मराठी भाषेच्या गंधावर, तिच्या सौंदर्यावर आणि तिच्या अभिव्यक्तीक्षमतेवर त्यांचा दृढ विश्वास आहे. त्यांच्या कवितांमधून मराठी शब्दांची ही समृद्ध परंपरा नव्या स्वरूपात अनुभवायला मिळते.काव्यभाषेच्या दृष्टीने पाहता *‘गोफण’* मधील भाषा साधी, प्रवाही आणि थेट मनाला भिडणारी आहे. कवीने शब्दांच्या अलंकारिक मांडणीपेक्षा भावनांच्या नेमक्या अभिव्यक्तीला अधिक महत्त्व दिले आहे. त्यामुळे त्यांच्या कविता सहज वाचनीय होतात आणि वाचकांच्या मनात दीर्घकाळ रेंगाळतात.या संग्रहातील कविता केवळ वैयक्तिक अनुभवांवर आधारित नाहीत; तर त्या सामाजिक जाणिवेने परिपूर्ण आहेत. सामान्य माणसाचे दुःख, संघर्ष, आत्मसन्मान, स्वप्ने आणि त्यांची सततची झुंज या सर्वांचा प्रभावी वेध या संग्रहात घेण्यात आला आहे. त्यामुळे *‘गोफण’* हा केवळ वैयक्तिक भावविश्वाचा दस्तऐवज राहत नाही; तर तो समाजमनाचा आरसा बनतो.कवीच्या व्यक्तिमत्त्वातील नम्रता आणि संवेदनशीलता या संग्रहाच्या प्रत्येक कवितेत दिसून येते. साहित्य हे त्यांच्या दृष्टीने प्रतिष्ठेचे साधन नाही, तर आत्मअभिव्यक्तीचे माध्यम आहे. म्हणूनच त्यांच्या कविता कृत्रिम वाटत नाहीत; त्या मनापासून आलेल्या वाटतात.*‘गोफण’* हा काव्यसंग्रह वाचताना एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवते शब्द जेव्हा जीवनाच्या संघर्षातून जन्म घेतात, तेव्हा ते केवळ कविता राहत नाहीत; तर ते अनुभवांचे दस्तऐवज बनतात. अँड. राजकुमार उदगांवे यांच्या कविता अशाच अनुभवांनी समृद्ध आहेत.मराठी कवितेच्या आजच्या प्रवाहात *‘गोफण’* हा संग्रह एक महत्त्वपूर्ण हस्तक्षेप आहे. तो वाचकाला अंतर्मुख करतो, समाजाकडे नव्या दृष्टीने पाहायला शिकवतो आणि माणुसकीच्या मूल्यांवर पुन्हा विश्वास ठेवायला भाग पाडतो.*‘गोफण’* म्हणजे एका संघर्षशील, संवेदनशील आणि स्वप्नाळू मनाने शब्दांच्या साहाय्याने केलेला आत्मसन्मानाचा प्रवास आहे. या संग्रहातील प्रत्येक कविता म्हणजे जीवनाच्या दगडांवर आदळून अधिक धारदार झालेला एक शब्दगोटा आहे, जो वाचकांच्या मनात विचारांचे तरंग निर्माण करत राहतो. - दिलीप भोसले
