Subhash Patil

मराठी साहित्यविश्वात आपल्या संवेदनशील कवितांमधून ग्रामीण जीवन, माणुसकी, नाती, संस्कार आणि समाजातील वास्तव यांचे प्रभावी चित्रण करणारे कवी म्हणून श्री. सुभाष शंकर पाटील यांचे नाव आदराने घेतले जाते. इतिहास आणि मराठी या दोन्ही विषयांत एम.ए. पदवी, तसेच बी.एड. आणि डी.एस.एम. ही शैक्षणिक पात्रता संपादन करून त्यांनी शिक्षण आणि साहित्य या दोन्ही क्षेत्रांत उल्लेखनीय कार्य केले आहे. सांगली जिल्ह्यातील कडेगाव तालुक्यातील हिंगणगाव खुर्द ही त्यांची जन्मभूमी आणि प्रेरणास्थान ठरली आहे.

रयत शिक्षण संस्थेमध्ये तब्बल २७ वर्षे शिक्षक म्हणून कार्यरत राहून त्यांनी अनेक विद्यार्थ्यांच्या आयुष्याला दिशा देण्याचे कार्य केले. श्री मुकुंदराज विद्यालय, शाळगाव या शाखेतून दिनांक ३१ मे २०२३ रोजी ते सेवानिवृत्त झाले. मात्र, शिक्षकी पेशातून निवृत्त झाल्यानंतरही त्यांच्या विचारांचा आणि लेखणीचा प्रवास अखंड सुरू आहे. विद्यार्थ्यांप्रती असलेली आत्मीयता, समाजाविषयीची बांधिलकी आणि संस्कारक्षम शिक्षणाची तळमळ ही त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची ठळक वैशिष्ट्ये आहेत.

वाचन, कविता लेखन आणि काव्यसंमेलनांमध्ये प्रभावी सादरीकरण हे त्यांचे जिव्हाळ्याचे छंद आहेत. त्यांच्या कवितांमध्ये ग्रामीण संस्कृतीचा गंध, जीवनातील संघर्ष, माणुसकीची ओल आणि सामाजिक जाणिवांची प्रखरता अनुभवायला मिळते. ते केवळ कवी नसून समाजमन समजून घेणारे आणि त्या भावना शब्दबद्ध करणारे संवेदनशील साहित्यिक आहेत.

त्यांचे प्रकाशित साहित्य हे त्यांच्या साहित्यिक प्रवासाचे जिवंत प्रतिबिंब आहे.*‘प्रतिबिंब’*, *‘करवंद’*, *‘खळखळणारा झरा’*, *‘पणती’* आणि *‘कुणबी’* हे त्यांचे कवितासंग्रह वाचकांच्या मनात विशेष स्थान निर्माण करणारे ठरले आहेत. या प्रत्येक संग्रहामधून त्यांनी जीवनातील विविध पैलूंना शब्दांची समृद्ध अभिव्यक्ती दिली आहे. त्यांच्या कवितेतून कधी मातीतल्या माणसांचे दुःख बोलते, तर कधी आशेची पणती उजळताना दिसते.

श्री. सुभाष शंकर पाटील हे एक आदर्श शिक्षक, अभ्यासू साहित्यिक, संवेदनशील कवी आणि समाजकार्याची आवड जपणारे सजग व्यक्तिमत्त्व आहेत. त्यांच्या साहित्यसेवेचा आणि शैक्षणिक योगदानाचा प्रवास अनेकांसाठी प्रेरणादायी आहे. शब्दांच्या माध्यमातून समाजमन समृद्ध करणाऱ्या या कवीमनाला साहित्यविश्वाकडून सदैव सन्मान आणि आदर लाभत राहो, हीच सदिच्छा.

-दिलीप भोसले